Bulgaristan'da Şirketinizin Muhasebe Yükümlülükleri

Bir şirket kurmak bazen kapısı yeni açılmış bir dükkâna benzer, tabela asılır, anahtar cebe girer, ilk fatura hayal edilir. Fakat asıl hikâye, kapı açıldıktan sonra başlar. Bulgaristan'da Şirketinizin Muhasebe Yükümlülükleri, tam da bu noktada devreye girer; çünkü şirketin sağlıklı yaşaması için yalnızca kuruluş evrakı yetmez, düzenli kayıt, vergi takvimi, banka hareketleri, bordro ve raporlama disiplini gerekir.

Bulgaristan'da Şirketinizin Muhasebe Yükümlülükleri konusu, kulağa kuru bir mevzuat başlığı gibi gelebilir. Oysa pratikte bu başlık, şirketin nabzını tutan stetoskoptur. KDV eşiği, aylık beyanlar, yıllık kurumlar vergisi, finansal tablo ilanı, faaliyetsiz şirket bildirimi… Her biri küçük bir vida gibi görünür; biri gevşerse tüm makine ses çıkarmaya başlar.

Bulgaristan’da Şirket Kurduktan Sonra İlk Muhasebe Yükümlülükleri Nelerdir?

Bulgaristan’da şirket kurulduktan sonra muhasebe, “ay sonunda bakarız” diye kenara bırakılacak bir dosya klasörü gibi görülmemeli. İlk günlerden itibaren sistem kurulmalı. Çünkü muhasebe düzeni, sonradan toparlanan bir oda gibi zahmetli; baştan düzenlenen bir raf gibi huzurludur.

Muhasebe sistemi kurulumu

İlk adım şirketin para ve belge trafiğini görünür hale getirmektir. Satış faturaları, alış faturaları, banka ekstreleri, kasa hareketleri, sözleşmeler, gider belgeleri ve ödeme dekontları aynı hikâyenin farklı sayfalarıdır.

İyi bir başlangıç için şu düzen kurulmalıdır:

1. Şirket banka hesabı yalnız ticari işlemler için kullanılmalı.
2. Faturalar tarih, tedarikçi ve tutar bazında dijital klasörlere ayrılmalı.
3. Kasa işlemleri günlük kayıtla takip edilmeli.
4. Sözleşme, teslim tutanağı, hizmet raporu gibi destekleyici belgeler faturaya eşlik etmeli.
5. Her ay kapanmadan muhasebeciye eksiksiz belge akışı sağlanmalı.

Bulgaristan’da muhasebe, “vergi gelince çözülür” mantığıyla yürütülürse şirket sahibi sürekli sisli camdan yola bakar. Oysa düzenli kayıt, sis farı gibidir; riskleri erken gösterir.

Vergi kaydı, KDV kaydı ve VIES/INTRASTAT/EORI ayrımı

Bulgaristan’da KDV kaydı zorunlu veya gönüllü olabilir. Resmi bilgiye göre, KDV kapsamındaki yükümlülükler kayıt sonrası doğar; zorunlu kayıt için son 12 aylık vergilendirilebilir cironun 100.000 BGN eşiğine ulaşması önemli bir kriterdir ve 1 Ocak 2026 sonrası tutarların resmi kur üzerinden avro karşılığı dikkate alınır.

Burada üç kavram sık karışır:

• VIES: AB içi B2B mal veya hizmet satışlarında alıcının KDV numarasını ve işlem bilgisini doğrulama/bildirme alanıdır.
• INTRASTAT: AB içi mal giriş-çıkışlarının istatistiksel bildirimi için kullanılır; aylık beyan son tarihi çoğu durumda ilgili dönemi izleyen ayın 14. günüdür.
• EORI: Gümrük işlemleri için ekonomik operatör kimliğidir; Avrupa Komisyonu’nun çevrim içi hizmetlerinde EORI doğrulama ve VIES doğrulama araçları ayrı başlıklar halinde sunulur.

Kısa bir benzetme yaparsak; KDV kaydı şirketin vergi pasaportuysa, VIES AB içi kimlik kontrolü, INTRASTAT istatistik kapısı, EORI ise gümrükteki geçiş kartıdır.

Şirket türüne göre yükümlülük farkları

EOOD tek ortaklı limited şirket, OOD çok ortaklı limited şirket, AD anonim şirket, şube ise yabancı ana şirketin Bulgaristan’daki uzantısıdır. Muhasebe mantığı aynı omurgaya dayanır; fakat raporlama derinliği, karar alma belgeleri, sermaye yapısı, denetim ihtimali ve ortaklar arası işlemler farklılaşabilir.

Örneğin küçük ölçekli bir EOOD’de tek ortak kararları daha sade ilerler. Çok ortaklı OOD’de ortaklar kurulu kararları, sermaye hareketleri ve kâr dağıtımı daha fazla belge ister. AD tarafında yönetim, denetim ve raporlama katmanı büyür. Şube yapısında ise Bulgaristan’daki işlem ile ana şirket kaydı arasında dikkatli bir köprü kurulmalıdır.

Müdür, ortak ve çalışanlar için bordro sigorta başlangıcı

Şirketin müdürü, ortakları veya çalışanları fiilen görev yapmaya başladığında bordro ve sosyal güvenlik boyutu açılır. İş sözleşmesi, görev tanımı, ücret bordrosu, sigorta başlangıç bildirimi, izin kayıtları ve maaş ödeme belgeleri şirket dosyasının canlı parçalarıdır.

Burada kritik soru şudur: Şirkette kim çalışıyor, kim yönetiyor, kim yalnızca ortak sıfatı taşıyor? Bu ayrım netleşmeden sağlıklı bordro kurulmaz. Bir işletmenin çalışan kayıtları, tıpkı binanın elektrik tesisatı gibidir; göz önünde az durur, hata yaptığında bütün sistemi etkiler.

Muhasebeciye her ay teslim edilmesi gereken belgeler listesi

Her ay muhasebeciye şu belgeler düzenli iletilmelidir:

• Satış faturaları
• Alış faturaları
• Banka ekstreleri
• Kasa hareketleri
• Kredi kartı ve POS kayıtları
• Maaş, prim ve avans belgeleri
• Sözleşmeler ve ödeme dekontları
• Gümrük, taşıma ve lojistik evrakı
• AB içi satış veya alışlara ilişkin VIES/INTRASTAT destekleri
• Şirket adına yapılan abonelik, yazılım ve reklam harcama belgeleri

Altın kural basit: Belgesi olmayan gider, muhasebe defterinde zayıf bir tanıktır.

Bulgaristan’da Aylık, Üç Aylık ve Yıllık Muhasebe Takvimi

Muhasebe takvimi şirketin duvar saati gibidir. Saat durursa zaman akmayı sürdürür; fakat şirket sahibi hangi vadenin yaklaştığını göremez.

Aylık yükümlülükler

KDV kayıtlı şirketler için aylık KDV beyanı çok önemli bir rutindir. Resmî açıklamaya göre KDV beyannamesi, alım-satım defterleriyle birlikte ilgili ayı izleyen ayın 14. gününe kadar elektronik ortamda verilir; ödeme de aynı süre içinde yapılır.

Aylık rutinde şu adımlar yer alır:

1. Satış faturaları kontrol edilir.
2. Alış faturaları gider niteliği açısından incelenir.
3. Banka ekstreleri ile muhasebe kayıtları eşleştirilir.
4. KDV alacak-borç hesabı çıkarılır.
5. VIES gerektiren AB içi işlemler ayrıştırılır.
6. Bordro ve sigorta kayıtları tamamlanır.

“Bir ay atlandı, sonraki ay toparlarız” düşüncesi tehlikeli bir konfordur. Çünkü muhasebede küçük gecikmeler bazen zincirleme trafik kazası gibi büyür.

Üç aylık / dönemsel yükümlülükler

Bulgaristan’da bazı şirketler geçmiş dönem cirosuna göre avans kurumlar vergisi ödemeleriyle karşılaşabilir. Resmî açıklamada, önceki yıllara göre belirlenen ciro sınırlarını aşan şirketlerde avans ödemelerinin üç aylık veya aylık olarak gündeme gelebileceği belirtilir.

Bu nedenle yıl içinde kârlılık takibi yapılmalı. “Kâr var mı, nakit var mı, vergi doğacak mı?” soruları yalnız yıl sonunda sorulursa geç kalınır. Ara raporlar, şirketin sağlığını ölçen tansiyon aleti gibi çalışır.

Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi

Bulgaristan’da şirket kârı üzerinden kurumlar vergisi oranı %10’dur. Resmi kaynakta yıllık vergi beyannamesinin 1 Mart–30 Haziran arasında Ulusal Gelir Ajansı’na elektronik imza ile verileceği, kurumlar vergisi ödemesinin de 30 Haziran’a kadar banka transferiyle yapılacağı açıklanır.

Bu tarih takvimde kırmızıyla işaretlenmeli. Çünkü resmi kaynakta geç veya hatalı yıllık beyan için 500 BGN’den 3.000 BGN’ye kadar idari yaptırım aralığı da yer alır. Tekrarlanan ihlallerde tutar daha da artabilir.

Yıllık finansal tablolar ve Ticaret Sicili ilanı

Yıllık finansal tablolar, şirketin yıl sonu fotoğrafıdır. Bilanço, gelir tablosu ve açıklayıcı notlar şirketin mali hikâyesini anlatır. Bulgaristan Ekonomi Bakanlığı sayfasında, şirketlerin 31 Aralık itibarıyla yıllık finansal tablo hazırlaması gerektiği; tüm tacirlerin bu tabloları izleyen yıl 30 Eylül’e kadar Ticaret Sicili’nde yayımladığı belirtilir. NSI’ye ayrı hesapların sunumu için 1 Mart–30 Haziran aralığı ayrıca vurgulanır.

Bu noktada şirket sahibinin bilmesi gereken küçük ama etkili gerçek şu. Yıllık tablo yalnız muhasebecinin teknik işi sayılmaz; banka, yatırımcı, ortak, müşteri ve kamu otoritesi için şirketin vitrinidir.

Faaliyetsiz şirketler için beyan zorunluluğu var mı?

Faaliyetsiz şirketlerde “işlem yoksa dosya da yok” yaklaşımı hatalı sonuç doğurabilir. Resmî açıklamaya göre faaliyet yürütmeyen şirketler, faaliyetsiz geçen ilk raporlama dönemi için bu durumu izleyen yıl 30 Haziran’a kadar Ticaret Sicili’ne beyan eder. NSI tarafında da belirli koşullarla beyan imkânı bulunur.

KDV, Bordro ve Vergi Riskleri

Vergi riski çoğu zaman aniden ortaya çıkmaz; küçük ihmallerin birikmesiyle oluşur. Bir fatura eksik kalır, bir banka hareketi açıklanmaz, bir AB içi satış VIES’e girmez. Sonra dosya ağırlaşır.

KDV eşiği ve gönüllü KDV kaydı hangi durumda zorunlu olur?

KDV kaydı, ciro eşiği, faaliyet türü, AB içi işlem yapısı ve müşteri profiline göre planlanmalıdır. Resmi metne göre 100.000 BGN vergilendirilebilir ciro eşiği zorunlu kayıt açısından temel ölçütlerden biridir; gönüllü kayıt da mümkündür.

Gönüllü KDV kaydı şu durumlarda avantaj sağlayabilir:

• AB içi B2B müşterilerle çalışma
• Yüksek tutarlı ekipman veya yazılım alımı
• Kurumsal müşteri beklentisi
• KDV iadesi doğurabilecek yatırım dönemi
• Uluslararası ticarette güven sinyali ihtiyacı

Fakat her şirket için aynı reçete yazılamaz. KDV kaydı, bir takım elbise gibi ölçüye göre seçilmelidir.

AB içi satışlarda VIES, OSS/IOSS ve mesafeli satış kuralları

AB içi B2B satışlarda VIES bildirimi gündeme gelir. NRA sayfasında VIES beyannamelerinin ilgili vergi dönemini izleyen ayın 14. gününe kadar verildiği belirtilir.

B2C e-ticaret yapan Bulgaristan şirketleri için OSS/IOSS daha stratejik hale gelir. Avrupa Komisyonu, OSS kullanan vergi mükellefinin yalnız tek bir üye ülkede kayıt yaparak ilgili kapsamda beyan sunabileceğini açıklar. Bulgaristan resmî açıklamasında ise AB’deki tüketicilere yapılan belirli satışlarda 10.000 EUR eşiği aşılmadığında Bulgaristan kurallarıyla vergilendirme seçeneği bulunduğu; eşik ve kapsam aşılırsa özel rejim veya tüketim ülkesinde kayıt ihtimali doğduğu belirtilir.

E-ticarette vergi, sınır kapısında duran görünmez bir memur gibidir. Sepet tutarına, müşterinin ülkesine ve ürün tipine göre farklı sorular sorar.

Personel çalıştıran şirketlerde bordro, sosyal güvenlik ve iş sözleşmesi yükümlülükleri

Personel çalıştıran şirketlerde muhasebe yalnız fatura kaydıyla sınırlı kalmaz. İş sözleşmesi, ücret bordrosu, sosyal güvenlik katkıları, izin takibi, fazla mesai, yan haklar ve işten ayrılış belgeleri düzenli izlenmelidir.

Kontrol listesi kısa ama hayat kurtarıcıdır:

• İşe giriş belgeleri hazır mı?
• Ücret ve görev tanımı yazılı mı?
• Maaş ödemesi banka üzerinden izleniyor mu?
• Sigorta bildirimi zamanında yapıldı mı?
• İzin ve devamsızlık kayıtları tutuluyor mu?

Bordro dosyası düzenliyse şirket sakin uyur. Düzensizse her denetim kapı zili gibi ürkütür.

Türkiye-Bulgaristan işlemlerinde çifte vergilendirme ve transfer fiyatlandırması riski

Türkiye’de ortak, müşteri, tedarikçi veya grup şirketi bulunan Bulgaristan şirketlerinde işlemler daha dikkatli kurgulanmalı. Danışmanlık faturası, yazılım lisansı, yönetim hizmeti, mal alımı, komisyon, marka kullanımı veya borç ilişkisi varsa fiyatlama mantığı belgelenmelidir.

En sık yapılan muhasebe hataları ve denetimde istenebilecek belgeler

Bulgaristan’da yabancı ortaklı şirketlerde en sık gördüğüm hatalar şunlar:

1. Şirket kartıyla kişisel harcama yapılması
2. Banka girişlerinin sözleşme veya fatura ile açıklanamaması
3. KDV eşiğinin geç fark edilmesi
4. AB içi satışlarda VIES bildiriminin atlanması
5. Muhasebeciye belgelerin geç gönderilmesi
6. Faaliyetsiz şirket beyanının unutulması
7. Türkiye bağlantılı işlemlerde fiyatlama dosyasının zayıf kalması

Denetimde fatura, banka dekontu, sözleşme, teslim belgesi, e-posta yazışması, gümrük evrakı, bordro dosyası, KDV defterleri ve yıllık finansal tablolar istenebilir. Belgeler bir orkestradır; her enstrüman aynı parçayı çalmalı.

Muhasebe hizmeti seçerken sorulması gereken 5 soru

Doğru muhasebeci, yalnız beyanname gönderen kişi sayılmaz; şirketin ritmini duyan iş ortağıdır. Seçim yaparken şu 5 soruyu sorun:

1. KDV, VIES, INTRASTAT ve OSS süreçlerinde deneyiminiz var mı?
2. Aylık raporda bana hangi tabloları sunuyorsunuz?
3. Belgeleri hangi dijital sistem üzerinden topluyorsunuz?
4. Türkiye bağlantılı işlemler ve grup içi faturalar için nasıl kontrol yapıyorsunuz?
5. Yıllık kapanış, kurumlar vergisi ve Ticaret Sicili ilanı için takviminiz nasıl ilerliyor?

Bulgaristan’da şirket kurmak bir başlangıç çizgisidir. Muhasebe yükümlülüklerini düzenli yönetmek ise yarışı güvenle koşmanın yoludur. Takvimini bilen, belgesini saklayan, KDV ve bordro risklerini erken okuyan şirket; mevzuatın dar sokaklarında panikle yürümek yerine elinde haritayla ilerler.

Bulgaristan’da Şirket, Yatırım ve Hukuki Danışmanlık Desteği

Kuvars Avukatlık ve Danışmanlık olarak, Bulgaristan’da iş kurma, yatırım yapma ve hukuki süreçleri yönetme konularında ihtiyaç duyduğunuz bilgiyi pratik deneyimle birleştiriyoruz. Bulgaristan’da şirketleşme sürecinizi daha doğru planlamak için “Bulgaristan’da Şube mi Yoksa Yeni Bir Şirket mi Kurmalısınız?” ve “Bulgaristan'da Şirket Kurma Maliyeti ve Süreçleri” başlıklı içeriklerimizi de inceleyebilirsiniz. Şirket kurulumu, muhasebe süreçleri, vize işlemleri, vatandaşlık başvuruları, yatırım danışmanlığı, Türk avukat desteği ve Bulgaristan’daki hukuki hizmetleriniz için uzman ekibimizle yanınızdayız. Sürecinizi güvenle başlatmak için şimdi Kuvars Avukatlık ve Danışmanlık ile iletişime geçin.

Sık Sorulan Sorular

Türk vatandaşları Bulgaristan’da şirket kurabilir mi?

Evet. Türk vatandaşları Bulgaristan’da şirket kurabilir ve şirketin tamamı yabancı sermayeli olabilir. T.C. Sofya Büyükelçiliği’nin bilgi notunda, Bulgaristan’da %100 yabancı sermayeli şirket kurulabildiği ve yabancı ortaklı şirketlerin Bulgar şirketi olarak faaliyet gösterebildiği belirtilir. Bu nedenle Türk yatırımcılar için Bulgar ortak şartı aranmaz.

Bulgaristan’da şirket kurmak için ülkeye gitmek gerekir mi?

Birçok kuruluş işlemi vekâletnameyle yürütülebilir. Ancak banka hesabı açılışı, müşteri tanıma süreci ve bazı KYC kontrolleri için bankalar fiziki katılım talep edebilir. Bu yüzden süreç planlanırken yalnızca ticaret sicili aşamasıyla sınırlı düşünmemek, banka ve noter adımlarını da takvime eklemek gerekir.

Bulgaristan’da şirket kuruluşu ortalama kaç gün sürer?

Resmi bilgiye göre limited ve anonim şirketlerde ticaret sicili kayıt süresi yaklaşık 5 iş günü, şube kuruluşunda ise yaklaşık 2 hafta olarak belirtilir. Pratikte belge hazırlığı, tercüme, banka hesabı ve varsa KDV kaydı gibi adımlar eklendiğinde toplam süreç çoğu dosyada birkaç haftaya yayılabilir.

Bulgaristan’da şirket kurmak oturum izni sağlar mı?

Şirket kurmak oturum izni için güçlü bir zemin oluşturabilir; fakat başvuru, belge ve şart incelemesi ayrıca yürütülür. Özellikle yatırım sertifikası, şirket müdürlüğü, temsil yetkisi, istihdam veya ekonomik faaliyet gibi unsurlar başvurunun niteliğini etkiler. Bu nedenle şirket kuruluşu ile vize/oturum stratejisi aynı dosyada planlanmalıdır.

Bulgaristan’da sanal ofis adresiyle şirket kurulabilir mi?

Sanal ofis veya tescilli adres, başlangıç aşamasında sık kullanılan bir çözümdür. Fakat bankalar, vergi dairesi veya resmî kurumlar bazı durumlarda gerçek faaliyet adresi, kira sözleşmesi ya da ek açıklama talep edebilir. Bu yüzden adres seçimi yalnız kuruluş kolaylığına göre yapılmamalı; banka hesabı, tebligat güvenliği ve uzun vadeli faaliyet planı birlikte değerlendirilmelidir.