Bulgaristan’da Yabancı İşçi Çalıştırma Şartları

Bulgaristan’da büyüyen şirketler için doğru çalışanı bulmak bazen sınırların ötesine bakmayı gerektirir. Uluslararası işe alımda izin türü, yabancı çalışan kotası, mesleki yeterlilik, vize ve resmî bildirimler aynı zincirin halkalarıdır. Bulgaristan’da Yabancı İşçi Çalıştırma Şartları bu nedenle iş gücü ihtiyacıyla göç ve çalışma hukukunu birlikte okumayı gerektirir.

Türkiye gibi Avrupa Birliği dışındaki ülkelerden personel getirmek isteyen işveren başvuruyu çalışanın görevi ve kalış süresine göre kurgulamalıdır. Yanlış izin kategorisiyle başlayan dosya daha ilk virajda zaman ve maliyet kaybına yol açabilir. Bu rehberde Bulgaristan’da Yabancı İşçi Çalıştırma Şartları kota hesabından D tipi vizeye, resmî bildirimlerden ret risklerine kadar ele alınmaktadır.

Bulgaristan’da Yabancı İşçi Çalıştırma Şartları Nelerdir?

Bulgaristan’da yabancı personel istihdamının temel çerçevesi Çalışma Göçü ve Çalışma Hareketliliği Kanunu, Yabancılar Kanunu ve bu kanunların uygulama düzenlemeleriyle çizilir. Sistem işverenin ihtiyacını karşılamayı amaçlarken yerel ve Avrupa iş gücü piyasasını da korur. Bir başka ifadeyle kapı açıktır, fakat anahtar doğru prosedürdür.

Kimler üçüncü ülke vatandaşı olarak kabul edilir?

Avrupa Birliği, Avrupa Ekonomik Alanı veya İsviçre vatandaşlığı taşımayan kişiler genel olarak üçüncü ülke vatandaşı kabul edilir. Türk vatandaşları da bu kapsamda değerlendirilir ve çalışma amacıyla Bulgaristan’a gelecekleri zaman statülerine uygun çalışma ve ikamet prosedürünü tamamlamaları gerekir.

AB, AEA ve İsviçre vatandaşları iş gücü piyasasına serbest dolaşım kurallarıyla erişebilir. Uzun süreli ikamet, aile bağı, Bulgar kökeni, uluslararası koruma veya özel statü taşıyan yabancılar için farklı kurallar uygulanabilir. Bu yüzden vatandaşlık kadar Bulgaristan’daki mevcut hukuki statü de incelenmelidir. Çalışma ve Sosyal Politika Bakanlığının açıklamaları temel ayrımı ortaya koyar.

Bulgaristan’daki işverenin sağlaması gereken temel şartlar

Yerel işveren Bulgaristan’da hukuken faal olmalı ve çalışanın atanacağı pozisyon mevzuat uyarınca Bulgar vatandaşlığına ayrılmış bir görev olmamalıdır. İşveren ayrıca şunları hazırlamalı ve sürdürebilmelidir:

• Gerçek bir iş gücü ihtiyacını açıklayan işe alım gerekçesi,
• Göreve uygun süreli iş sözleşmesi ve görev tanımı,
• Bulgaristan’daki çalışanlara uygulanan koşullarla uyumlu ücret ve çalışma düzeni,
• Çalışanın eğitimini, deneyimini ve mesleki yeterliliğini destekleyen belgeler,
• İlgili izin türüne göre konaklama, sağlık sigortası ve ulaşım düzenlemeleri,
• Vergi, bordro ve iş hukuku bakımından düzenli bir işveren kaydı.

İstihdam Ajansı işverenin vergi borçlarına ilişkin bilgileri Ulusal Gelir Ajansından; kesinleşmiş yaptırım verilerini İş Müfettişliğinden resen isteyebilir. İyi hazırlanmış evrak kadar temiz bir uyum geçmişi de önem taşır.

Yabancı çalışan kotası nasıl hesaplanır?

Genel kural uyarınca yerel işverenin önceki 12 ayda istihdam ettiği üçüncü ülke vatandaşlarının toplamı, esas alınan ortalama çalışan sayısının %20’sini aşamaz. Küçük ve orta ölçekli işletmeler için sınır %35’tir. Hesaplamada Bulgaristan, AB, AEA ve İsviçre vatandaşları ile mevzuatta eşdeğer haklara sahip bazı çalışanların önceki 12 aylık ortalaması dikkate alınır. Güncel oranlar ve istisnalar, Bulgaristan İstihdam Ajansının tek çalışma ve ikamet izni prosedüründe yer alır.

Örneğin son 12 aylık esas çalışan ortalaması 50 olan genel kapsamdaki bir işletmede %20 sınırı 10 kişiye karşılık gelir. KOBİ ölçütlerini taşıyan işletmede %35 uygulanır. Kesirli sonuçlar ve hesaba katılacak çalışanlar bordro kayıtları üzerinden ayrıca doğrulanmalıdır.

AB Mavi Kartı gibi bazı kategoriler kota sınırının dışında kalabilir. Misafir öğretim üyeleri, belirli sanatçılar, profesyonel sporcular, antrenörler ve uluslararası anlaşmalara dayalı çalışanlar için de özel hükümler bulunur.

İş gücü piyasası testi ve yerel çalışan arama yükümlülüğü

Standart izin başvurusunda işveren boş pozisyonu Bulgaristan veya eşdeğer erişim hakkına sahip çalışanlarla dolduramadığını açıklamak zorundadır. Bu açıklama yalnızca tek cümlelik bir beyanla kurulamaz. Yerel ve ulusal yayınlarda çevrim içi iş platformlarında veya uygun işe alım kanallarında yayımlanan ilanların kopyaları başvuran adayların neden uygun bulunmadığını gösteren kayıtlar ve mevcut personelin eğitim yoluyla göreve hazırlanma imkânı dosyada önem kazanır.

İş gücü piyasası testi bir formalite kutusu gibi görülmemelidir. İlan nitelikleriyle yabancı adayın belgeleri arasında güçlü bağ kurulmalı; yapay biçimde daraltılmış şartlardan kaçınılmalıdır.

AB Mavi Kartı ile bazı özel istihdam kategorilerinde piyasa testi aranmaz. Hangi istisnanın uygulanacağı, çalışanın unvanından çok seçilen yasal izin türüne bağlıdır.

Yabancı çalışanın mesleki yeterlilik şartları

Çalışanın eğitim, mesleki yetki ve deneyimi ilan edilen görevle örtüşmelidir. Diploma, sertifika, ehliyet ve çalışma geçmişi bu eşleşmeyi kanıtlar; deneyim belgesinde önceki işveren, görev ve çalışma dönemi yer almalıdır.

Düzenlemeye tabi doktorluk, mimarlık, öğretmenlik veya benzeri mesleklerde ek tanıma ya da lisans süreçleri gündeme gelebilir. Yurt dışında alınmış yükseköğretim diploması için Bulgaristan Ulusal Bilgi ve Dokümantasyon Merkezinin akademik tanıma kaydı da dosyanın parçası olabilir.

Ücret, çalışma koşulları ve eşit muamele ilkesi

Yabancı çalışana sunulan ücret ve çalışma şartları aynı iş kategorisindeki Bulgar çalışanlara sunulan koşullardan daha elverişsiz olamaz. İşveren bu hususta isim bazlı bir beyan sunar. Çalışma süresi, dinlenme hakkı, ücretli izin, iş sağlığı ve güvenliği ile ücretin zamanında ödenmesi gibi korumalar yabancı çalışan için de geçerlidir.

“İstihdam; izin belgesinde belirtilen işveren, görev, yer ve süreyle bağlantılıdır.”

Bu yaklaşım sözleşmedeki görev ile fiilî çalışma arasında uyum kurulmasını zorunlu kılar.

Genel şartlardan muaf olan çalışan ve izin kategorileri

Her yabancı çalışan aynı koridordan ilerlemez. Başlıca özel kategoriler şunlardır:

• AB Mavi Kartı kapsamındaki yüksek nitelikli çalışanlar,
• 90 güne kadar mevsimsel çalışanlar,
• Dokuz aya kadar mevsimsel izin sahipleri,
• Şirket içi transferle gelen yönetici, uzman ve stajyer çalışanlar,
• Hizmet sunumu kapsamında görevlendirilen personel,
• Bulgar kökenli kişiler,
• Araştırmacılar, öğrenciler ve stajyerler,
• Uluslararası anlaşmalara dayalı çalışanlar,
• Belirli sanatçı, sporcu, antrenör ve konuk öğretim görevlileri.

Muafiyet çoğu zaman bütün prosedürün ortadan kalkması anlamına gelmez. Çalışma izni yerine kayıt, bildirim veya özel bir ikamet belgesi gerekebilir. Örneğin 90 güne kadar mevsimsel çalışma ve bazı görevlendirmeler, İstihdam Ajansına kayıt sistemi üzerinden yürütülür.

Yabancı İşçi İçin Çalışma ve Oturum İzni Başvurusu Nasıl Yapılır?

Doğru başvuru; görev, kalış süresi ve şirket yapısını aynı haritada buluşturur. Yanlış izin türü rotayı uzatır.

Çalışana uygun izin türü nasıl belirlenir?

Tek çalışma ve oturum izni: Bulgaristan’daki yerel işverenle iş sözleşmesi kapsamında uzun süre çalışacak üçüncü ülke vatandaşları için temel seçenektir. İzin, sözleşme daha kısaysa sözleşme süresi kadar; diğer hâllerde üç yıla kadar düzenlenebilir.

Mevsimsel çalışma izni: Tarım ve turizm gibi onaylanan sektörlerde dönemsel işler için kullanılır. 90 güne kadar olan çalışmalar kayıt yoluyla, daha uzun mevsimsel istihdam ise dokuz aya kadar izin yoluyla yürüyebilir. İşverenin uygun konaklama ile gidiş ve dönüş ulaşımına ilişkin sorumlulukları doğabilir. Ayrıntılar AB Göç Portalının Bulgaristan mevsimsel çalışan sayfasında açıklanır.

AB Mavi Kartı: Yüksek nitelikli işler için tasarlanmıştır. Eğitim veya mevzuatın kabul ettiği mesleki yeterlilik ve belirli ücret eşiği aranır. Piyasa testi ve standart kota bu kategoride uygulanmaz. AB Göç Portalı Mavi Kart rehberi, temel koşulları açıklar.

Şirket içi transfer: Aynı şirketler grubu içinde yönetici, uzman veya stajyerin Bulgaristan’daki bir birime geçici aktarılmasında kullanılır.

Görevlendirilen çalışan: Yabancı bir işverenin, hizmet sözleşmesi kapsamında personelini belirli bir işi yürütmek üzere Bulgaristan’a göndermesi hâlinde gündeme gelir.

90 güne kadar kısa süreli çalışma veya kayıt sistemi: Kısa mevsimsel çalışma, bazı görevlendirmeler, araştırmacılar, öğrenciler ve özel statülü kişiler açısından izin yerine ön kayıt veya işe başladıktan sonra bildirim uygulanabilir.

Başvuruyu işveren mi yoksa çalışan mı yapar?

Tek çalışma ve oturum izni başvurusu kural olarak Bulgaristan’daki işveren veya yetkilendirdiği kişi tarafından İçişleri Bakanlığı Göç Müdürlüğüne ya da bölgesel göç birimine sunulur. Bulgaristan’da geçerli uzun süreli ikamet hakkı bulunan yabancı, işverenin de imzaladığı başvuruyu şahsen verebilir.

İş gücü ihtiyacını, ilan sürecini, kota hesabını ve sözleşme koşullarını işveren; pasaport, adli sicil, eğitim ve kişisel statü belgelerini çalışan sağlar.

İşveren tarafından hazırlanması gereken belgeler

Dosyanın kapsamı izin türüne göre değişse de işverenden çoğunlukla şu belgeler istenir:

• Başvuru formu ve işe alım gerekçesi,
• Yerel ve ulusal ilanların kopyaları,
• Süreli iş sözleşmesi,
• Görev tanımı ve meslek kodu,
• Çalışma ve ücret koşullarına ilişkin beyan,
• Şirketteki üçüncü ülke vatandaşlarını gösteren liste,
• Önceki 12 aya ait ortalama çalışan sayısı beyanı,
• Gerekli hâllerde konaklama, ulaşım ve sigorta taahhütleri,
• Düzenlemeye tabi görev için lisans veya kurum onayı.

Sözleşmenin yürürlük tarihi gerekli ikamet ve çalışma belgesinin alınmasına bağlanmalıdır.

Yabancı çalışanın hazırlaması gereken belgeler

Çalışandan genellikle geçerli pasaport kopyası, ilk başvuruda adli sicil belgesi, diploma ve yeterlilik belgeleri, deneyim kayıtları, konaklama kanıtı, sağlık sigortası ve biyometrik işlemler için gereken belgeler talep edilir. D tipi vize aşamasında Bulgar dış temsilciliği ek mali yeterlilik, konaklama veya seyahat belgeleri isteyebilir.

Pasaportun yeterli geçerliliğe ve boş sayfalara sahip olması gerekir. Dışişleri Bakanlığının resmî vize sayfası, genel koşulları ve mülakat kuralını yayımlar.

Apostil ve Bulgarca tercüme gerektiren belgeler

Yurt dışında düzenlenen adli sicil, diploma, sertifika, mesleki yetki ve deneyim belgeleri uygun yöntemle tasdik edilmeli ardından Bulgarcaya çevrilmelidir. Belgenin düzenlendiği ülke ve ilgili uluslararası anlaşma, apostil veya konsolosluk tasdiki yolunu belirler.

İstihdam Ajansı eğitim ve deneyim belgelerinin usulüne uygun tasdikini ve Bulgarca tercümenin noter ya da Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İlişkileri birimince onayını öngörür. Pasaport, diploma ve adli sicildeki ad-soyad yazımları baştan karşılaştırılmalıdır.

Başvuru hangi kurumlara ve hangi sırayla yapılır?

Standart tek izin süreci çoğunlukla şu sırayla ilerler:

1. İşveren dosyayı Göç Müdürlüğüne veya yetkili bölgesel göç birimine sunar.
2. Göç Müdürlüğü evrakı İstihdam Ajansına ve güvenlik değerlendirmesi için ilgili kurumlara iletir.
3. Olumlu değerlendirme sonrası, yurt dışındaki çalışan D tipi vize başvurusuna yönelir.
4. Çalışan Bulgaristan’a giriş yaptıktan sonra işverenle birlikte Göç birimine giderek vize sayfası ve sağlık sigortası gibi tamamlayıcı belgeleri sunar.
5. Son incelemenin ardından tek çalışma ve oturum izni kartı düzenlenir.

Resmî prosedürde olumlu bildirimin işverene gönderilmesinden sonra çalışanın 20 gün içinde D tipi vize başvurusu için harekete geçmesi ülkeye girişten sonra ise 14 gün içinde işverenle birlikte Göç birimine başvurması öngörülür. İçişleri Bakanlığı Göç Müdürlüğünün çalışma ve ikamet izinleri sayfası, izin türlerine ait kontrol listelerini yayımlar.

Çalışma izni, D vizesi ve oturum kartı arasındaki ilişki

Bu üç belge aynı yolculuğun farklı duraklarıdır. Piyasa erişim onayı belirli işverende çalışmanın temelini kurar. D tipi vize ülkeye uzun süreli amaçla girişi, oturum kartı ise kalış ve çalışma hakkının belgelenmesini sağlar.

Tek çalışma ve oturum izninde çalışma ile ikamet hakkı tek idari karar altında birleşir. Yine de yurt dışından gelen kişi açısından D tipi vize ve ülkeye giriş sonrası kart işlemleri sürecin parçası olarak kalır. Bulgaristan’da geçerli bir uzun süreli ikamet statüsü bulunan kişilerde yol haritası farklılaşabilir.

Başvuru masrafları ve ortalama sonuçlanma süreleri

Masraf kalemleri; devlet harçları, D tipi vize ücreti, ikamet kartı, tercüme, noter, apostil veya tasdik, sağlık sigortası, diploma tanıma ve danışmanlık giderlerinden oluşabilir. Bulgaristan Dışişleri Bakanlığının güncel tarifesinde D tipi vize için hukuki dayanağa göre 100 veya 200 avro ücret yer alır. Resmî konsolosluk ücretleri başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.

Tek izin prosedürü normal koşullarda iki ayı aşmamalı. Hukuki veya fiilî karmaşıklık hâlinde iki ay daha uzayabilir. Konsolosluk randevusu eksik evrak ve tercüme toplam takvimi büyütür. Dosyanın hazırlık kalitesi saatin hızını belirler.

İşverenin Yükümlülükleri ve Ret Riskleri

İzin kartının alınması işverenin sorumluluklarının sonu yerine yeni bir aşamanın başlangıcıdır. Fiilî çalışma, sözleşme ve resmî kayıtlardaki koşullarla uyumlu yürütülmelidir.

Yabancı çalışan ne zaman işe başlayabilir?

Çalışan ilgili çalışma ve ikamet hakkını gösteren belge düzenlendikten ve iş sözleşmesinin yürürlüğe giriş koşulu gerçekleştiğinde işe başlayabilir. Turistik veya kısa süreli giriş hakkı kendiliğinden çalışma yetkisi vermez. Ayrıca yalnızca olumlu ön bildirimle fiilî işe başlatma, ciddi bir uyum riski doğurur.

İşveren; kart, pasaport, izin süresi, görev unvanı ve iş yerini işe başlamadan önce karşılaştırmalıdır.

İşe giriş ve resmî kurum bildirimleri

İşveren iş ilişkisini Bulgaristan’daki elektronik istihdam ve vergi sistemlerine süresinde kaydetmeli. Çalışanın fiilen işe başladığı tarihten itibaren yedi gün içinde bölgesel İş Müfettişliğine özel form aracılığıyla bildirim yapmalıdır. İlgili formlar ve açıklamalar Bulgaristan İş Müfettişliğinin yabancı çalışanlar sayfasında bulunur.

Başvuru sürecindeki kabul koşullarını etkileyen bir değişiklik veya iş sözleşmesinin sona ermesi hâlinde Göç Müdürlüğüne üç gün içinde bildirim yapılması gerekir. İş ilişkisinin sona ermesi standart tek izin kapsamında ikamet hakkını da etkileyebilir.

Vergi, sosyal güvenlik ve sağlık sigortası yükümlülükleri

Yabancı çalışan bordroya alındığında işveren gelir vergisi stopajı, sosyal güvenlik primleri ve sağlık sigortası yükümlülüklerini Bulgar mevzuatına göre yürütür. Vergi mukimliği çalışanın Bulgaristan’daki kalış süresi ve hayati menfaat merkezine göre ayrıca incelenebilir. Türkiye ile Bulgaristan arasındaki sosyal güvenlik ve çifte vergilendirmeyi önleme düzenlemeleri de somut olayda önem kazanabilir.

İlk girişte özel sağlık sigortası istenmesi bordro dönemindeki sosyal ve sağlık primi sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

Çalışanın işvereni veya pozisyonu değişirse ne olur?

Standart izin, belirli işveren, görev, çalışma yeri ve süre üzerine kurulur. Çalışanın başka bir şirkete geçmesi, esaslı biçimde farklı bir göreve atanması veya izin kapsamı dışındaki yerde çalıştırılması yeni başvuru ya da yetkili kurum onayı gerektirebilir.

AB Mavi Kartı mevsimsel çalışan ve şirket içi transfer kategorilerinde işveren değişikliğine ilişkin özel kurallar vardır. Bu yüzden değişiklik fiilen uygulanmadan önce Göç Müdürlüğü ve İstihdam Ajansı nezdinde izlenecek yol netleştirilmelidir.

Çalışma izni nasıl uzatılır?

Uzatma süreci son haftaya bırakılmamalıdır. İş sözleşmesinin devamı, kota uygunluğu, güncel görev, ücret, sigorta ve işverenin uyum durumu yeniden incelenebilir. İkamet hakkı bulunan yabancının başvurusunun, mevcut sürenin bitiminden en geç iki ay önce sunulması yönündeki resmî süre özellikle takip edilmelidir.

Tek çalışma ve oturum izni iş sözleşmesinin süresine bağlı olarak üç yıla kadar düzenlenebilir. Süre sonunda otomatik devam varsayımı yerine yeni kart çıkana kadar çalışma hakkının hangi belgeyle korunduğu yazılı olarak teyit edilmelidir.

Başvurunun reddedilme nedenleri

Başlıca ret riskleri şunlardır:

• Yabancı çalışan kotasının aşılması,
• İş gücü piyasası testinin yetersiz kanıtlanması,
• İş ilanı, sözleşme ve aday yeterliliği arasında uyumsuzluk,
• Ücret veya çalışma koşullarının yasal standardın altında kalması,
• Eksik, süresi geçmiş, usulsüz tasdik edilmiş veya hatalı tercüme edilmiş belgeler,
• İşverenin vergi borcu ya da kesinleşmiş iş hukuku yaptırımları,
• Yanlış veya yanıltıcı bilgi sunulması,
• Kamu düzeni ve güvenlik değerlendirmesinde olumsuz sonuç,
• Vize, konaklama veya sağlık sigortası koşullarının karşılanmaması,
• İzin türü ile fiilî iş modelinin örtüşmemesi.

Dosyanın gücü belge sayısından çok belgelerin aynı hikâyeyi anlatmasına bağlıdır. Unvan, diploma ve ilan farklı görevleri işaret ediyorsa dosya kendi içinde çatışır.

Ret kararına nasıl itiraz edilir?

Ret kararının gerekçesi, itiraz mercii ve başvuru süresi karar metninde gösterilir. İkamet ve çalışma izni kararları idari yargı denetimine açıktır. D tipi vize reddi ise Bulgaristan Dışişleri Bakanlığına veya yetkili idare mahkemesine taşınabilir.

İtiraz süreleri kısa olabileceği için tebliğ tarihi kayda alınmalı. Eksik evrakla giderilebilecek sorun ile hukuki uyuşmazlık birbirinden ayrılmalıdır. Dosyanın yapısına göre yeni başvuru veya itiraz yolu seçilebilir.

İzinsiz yabancı işçi çalıştırmanın sonuçları

İzinsiz veya kayıtsız yabancı çalıştırma yalnızca idari para cezasıyla sınırlı kalmayan sonuçlar doğurur. 2026 tarihli resmî kanun metnine göre gerekli izin veya kayıt olmaksızın yasal olarak ülkede bulunan üçüncü ülke vatandaşını çalıştıran tüzel kişi işverene her çalışan için 2.000 ile 20.000 Bulgar levası arasında yaptırım uygulanabilir. Tekrar hâlinde aralık 4.000 ile 40.000 levaya yükselir.

Ülkede hukuka aykırı kalan yabancıların istihdamında tüzel kişi işveren için yaptırım 3.000 ile 30.000 leva arasında; tekrar hâlinde 6.000 ile 60.000 leva arasında olabilir ve ceza her çalışan için ayrı uygulanır. Denetimi engellemek, resmî bildirimi atlamak veya görevlendirme kurallarını ihlal etmek de ek yaptırımlar doğurabilir. Ayrıca İş Müfettişliği, hukuka aykırı ikamet eden yabancıları çalıştırdığı için ceza alan işverenleri beş yıl boyunca kamuya açık listede tutabilir.

Bulgaristan’da yabancı çalışan istihdamı iyi planlandığında şirketin yetenek havuzunu genişletir. Hazırlıksız yürütülen süreçte küçük bir evrak hatası pahalı ve uzun bir soruna dönüşebilir. Çalışanın statüsünü, izin kategorisini ve işveren yükümlülüklerini işe alım kararıyla birlikte planlamak sağlam bir zemin kurar.

Bulgaristan’da Güvenli İstihdam İçin Hukuki Planlama

Bulgaristan’da yabancı işçi çalıştırmak doğru izin türünün belirlenmesinden kota hesabına, sözleşme hazırlığından resmî bildirimlere kadar birbirine bağlı pek çok aşamayı içerir. Sürecin işe alım öncesinde hukuki ve idari açıdan planlanması hem zaman kaybını azaltır hem de şirketi yüksek para cezaları ve faaliyet risklerinden korur.

Bulgaristan’daki yatırımlarınızı daha geniş bir hukuki çerçevede değerlendirmek için “Türk Şirketleri İçin Bulgaristan Pazarında Hukuki Riskler” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz. Henüz şirketleşme aşamasındaysanız kuruluş modeli, belgeler ve hukuki danışmanlık süreci hakkında bilgi edinmek için “Bulgaristan’da Şirket Kuruluşu İçin Avukat Desteği” yazımıza da göz atabilirsiniz.

Bulgaristan’da Yabancı İşçi Çalıştırma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Bulgaristan’da çalışma izni alan yabancı, eşini ve çocuklarını yanına getirebilir mi?

Geçerli oturum hakkına sahip yabancı çalışan gerekli koşulları karşılaması hâlinde eşi ve 18 yaşından küçük, evli olmayan çocukları için aile birleşimi başvurusu yapabilir. Başvuruda aile bağını gösteren belgeler, uygun konut, yeterli maddi kaynak, sağlık sigortası ve adli sicil kaydı istenir. Onayın ardından aile üyeleri D tipi vize alarak Bulgaristan’a gelebilir ve oturum kartı başvurusunu tamamlayabilir.

Bulgaristan çalışma ve oturum izniyle Schengen ülkelerine seyahat edilebilir mi?

Geçerli Bulgaristan oturum kartı veya D tipi vize sahibi kişiler Schengen kuralları kapsamında diğer üye ülkelere 180 günlük dönem içinde toplam 90 günü aşmayan kısa süreli seyahatler gerçekleştirebilir. Bu hak turistik ziyaret, aile ziyareti veya kısa iş görüşmesi gibi geçici seyahatleri kapsar. Seyahat sırasında pasaport ve geçerli oturum belgesi birlikte taşınmalıdır.

Bulgaristan çalışma izni diğer Avrupa Birliği ülkelerinde çalışma hakkı verir mi?

Bulgaristan tarafından verilen standart çalışma ve oturum izni çalışanın Bulgaristan’daki belirli işveren ve pozisyon kapsamında çalışmasına imkân tanır. Almanya, Fransa, Hollanda veya başka bir Avrupa Birliği ülkesinde çalışmak isteyen kişinin ilgili ülkenin göç ve çalışma mevzuatına göre ayrıca izin alması gerekir. Schengen içinde seyahat hakkı ile başka bir ülkede çalışma hakkı birbirinden ayrı hukuki statülerdir.

Bulgaristan’da çalışmak uzun süreli oturum veya vatandaşlık hakkı kazandırır mı?

Yasal ve kesintisiz biçimde Bulgaristan’da çalışan bir yabancı genel olarak beş yıllık ikamet süresinin ardından uzun süreli oturum başvurusu yapabilir. Bu dönemde ülke dışında geçirilen sürelerin yasal sınırları aşmaması gerekir. Uzun süreli oturum, iş piyasasına daha geniş erişim sağlarken vatandaşlık için ayrıca ikamet süresi, gelir, adli sicil, dil bilgisi ve diğer yasal koşullar incelenir. Çalışma izni tek başına doğrudan vatandaşlık kazandırmaz.

Bulgaristan’da yabancı işçi olarak çalışmak için Bulgarca bilmek zorunlu mu?

Standart işveren bağlantılı çalışma ve oturum izni başvurularında bütün meslekler için geçerli genel bir Bulgarca sertifikası şartı bulunmaz. İşveren görevin niteliğine göre belirli bir dil seviyesi talep edebilir. Sağlık, eğitim ve kamu güvenliği gibi düzenlemeye tabi mesleklerde mesleki dil yeterliliği ayrıca aranabilir. Serbest meslek izni başvurularında ise en az B1 seviyesinde Bulgarca bilgisi belgelendirilmelidir.